De geschiedenis van Turkije

Belangrijke data in de jongste geschiedenis

• 1918: Nederlaag van het Ottomaanse rijk in de Eerste Wereldoorlog, wapenstilstand van Mudros, gedeeltelijke bezetting door de geallieerden.
• 1919: Aanvang Turkse onafhankelijkheidsoorlog onder leiding van Mustafa Kemal Atatürk.
• 1920: Verdrag van Sèvres (niet erkend door Atatürk).
• 1922: Afschaffing van het sultanaat/ eind van het Ottomaanse rijk. Herovering van Smyrna (Izmir).
• 1923: Atatürk roept republiek uit (29 oktober). Vredesverdrag van Lausanne.
• 1924: Eerste grondwet. Afschaffing van het Islamitische kalifaat (3 maart).
• 1925: Opstand van Islamitische Koerden onder Sjeik Said (februari tot juni). Verbod op religieuze orden en gemeenschappen. Afschaffing van de fez. Invoering van de westerse kalender.
• 1926: Modernisering van civiel - en strafrecht naar Europees voorbeeld.
• 1928: Invoering van het Latijnse alfabet. Afschaffing van de islam als staatsreligie.
• 1934: Invoering van het vrouwenkiesrecht.
• 1936: Verdrag van Montreux om de scheepvaart door de zee-engten te regelen.
• 1938: De provincie Hatay (Alexandrette) vervalt na een referendum aan Turkije. Overlijden van Mustafa Kemal Atatürk (10 november).
• 1945: Turkse oorlogsverklaring aan Duitsland. Turkije wordt lid van de Verenigde Naties. Overgang tot meerpartijenstelsel.
• 1948: Truman-doctrine: Versterking van de Amerikaanse invloed in Turkije in het kader van de containment-politiek van de USA.
• 1949: Lid van de Raad van Europa (9 augustus), vier maanden na de oprichting (5 mei).
• 1950: Verkiezingszege van de democratische partij (Adnan Menderes), eerste aflossing van Atatürks republikeinse volkspartij.
• 1952: Lid van de NAVO. Deelname aan de Koreaanse Oorlog.
• 1959: Verdragen van Zürich en Londen (Turkije wordt samen met Griekenland en Groot-Brittannië garantiemacht voor Cyprus).
• 1960: Eerste militaire staatsgreep (27 mei): afzetting van de regering Menderes. Onafhankelijkheid Cyprus.
• 1961: Tweede "liberale" grondwet.
• 1963: Associatie van Turkije aan de EEG (Verdrag van Ankara, 12 september 1963).
• 1971: Tweede militaire staatsgreep (12 maart).
• 1974: Turkse militaire interventie in Cyprus als gevolg van de Grieks-geïnspireerde staatsgreep op het eiland (20 juli).
• 1980: Derde militaire staatsgreep ("12 september"). Generaal Evren wordt staatspresident.
• 1982: Derde grondwet wordt aangenomen na een referendum (07 november).
• 1983: Bij de parlementsverkiezingen behaalt de partij ANAP van Turgut Özal de absolute meerderheid.
• 1987: Referendum over het toelaten van de in 1980 verbande politici. Parlementsverkiezingen: zege Özals (ANAP).
• 1995: Eerste "civiele" grondwetswijziging. Parlementsverkiezingen: de islamitische Refah Partisi (RP) wordt de sterkste partij.
• 1996: Douane-unie (tolunie) met de EU op 01 januari.
• 1998: In november valt de regering Yilmaz.
• 11 januari 1999: Minderheidsregering onder Bülent Ecevit (DSP).
• Begin 1999: PKK-leider Öcalan wordt in Kenia opgepakt en overgebracht naar Turkije (verblijft sindsdien op het gevangeniseiland Imrali).
• 10-11 december 1999: Turkije wordt EU-kandidaat lid (ER Helsinki).
• 19 februari 2001: Uitbraak zware regerings-, financiële en economische crisis. “Zwarte woensdag”.
• 3 augustus 2002: Aanname van grondwetvernieuwingen in verband met het gewenste EU-lidmaatschap, onder meer afschaffing van de doodstraf.
• 15 april 2003: EU stelt Turkije nieuw partnerschap voor.
• 14 december 2003: Tijdens verkiezingen in Noord-Cyprus winnen ontbindingsgerichte partijen. Ankara bevestigt onderhandelingsbereidheid.
• 26 september 2004: Het Turkse parlement neemt omvangrijke strafrechtvernieuwing aan (van kracht op 1 juni 2005).
• 17 december 2004: De Europese raad besluit om op 3 oktober 2005 de onderhandelingen voor lidmaatschap van Turkije te beginnen.
• 1 januari 2005: Invoering van de YTL (Yeni Türk Lirasi) en de kurus.
• 3 oktober 10.2005: EU begint onderhandelingen voor lidmaatschap Turkije.